आहार विहार

अ जीवनसत्व आहारातील स्त्रोत, कार्ये, फायदे, कमतरतेची लक्षणे, उपचार, लस, Vitamin A in Marathi

शेअर करा - आरोग्य विषयक खालील माहिती आवडल्यास नक्की शेअर करा.

अ जीवनसत्व (Vitamin ‘A’) हा एक महत्त्वाचा सुक्ष्मपोशक पदार्थ आहे. हा मुलांची वृदधी आणि विकास करण्यासाठी आवश्यक आहे. जीवनसत्व (Vitamin ‘A’) रोगप्रतिकार शक्ती अबाधित ठेवते तसेच हे दृष्टीसाठीही लाभदायक आहे. जीवनसत्व अ हे शरीराला लागणारे एक महत्त्वाचे जीवनसत्व असून ते मेदात विरघळते पण पाण्यात विरघळत नाही.

जीवनसत्व – अ (Vitamin ‘A’) वरील खालील लेखात अ-जीवनसत्त्व चे लाभ, अ जीवनसत्व कार्ये, अ जीवनसत्व स्त्रोत, अ जीवनसत्व उपयोग, अ जीवनसत्व कमतरतेमुळे होणारे आजार, अ जीवनसत्व कमतरतेची लक्षणे, अ जीवनसत्व लसीकरण इत्यादि अ जीवनसत्वाची ची सर्व माहीती दिलेली आहे. Vitamin A Foods in Marathi, Vitamin A in Marathi, Vitamin A Information in Marathi –

Vitamin a foods in Marathi, vitamin a in Marathi, vitamin a information in Marathi, अ जीवनसत्व आहारातील स्त्रोत, अ जीवनसत्व कार्ये, अ जीवनसत्व उपयुक्तता, अ जीवनसत्व कमतरतेची लक्षणे, अ जीवनसत्व उपचार, अ जीवनसत्व लस

अनुक्रमणिका

अ जीवनसत्वाचे फायदे/कार्ये Vitamin ‘A’ Benefits/Functions in Marathi:-

” अ ” जीवनसत्वाची उपयुक्तता, Vitamin “A” Use in Marathi –

दैनंदिन आहारात आवश्यक तेवढ्या प्रमाणात जीवनसत्व ” अ “ चा पुरवठा झाल्यास खालील आरोग्यदाई लाभ शरीरास होतो.
१ ) दृष्टी चांगली राहते, दिवसा व रात्री स्पष्ट व चांगले दिसण्यात अडचण येत नाही. रातआंपळेपणा टाळता येतो.
२ ) अ जीवनसत्वाच्या सेवनाने शरीरात रोगप्रतिकार क्षमता वाढते.
३ ) अतिसार ( जुलाब ), न्युमोनिया व गोवर सारख्या रोगांची तीव्रता कमी होते व मृत्यू टाळता येतात.
४ ) अ जीवनसत्वाची शरीरांत रक्त तयार करण्याच्या प्रक्रियेत मदत होते.
५ ) अ जीवनसत्वाची हाडांच्या वाढीस मदत होते.
६ ) अ जीवनसत्व पुरुष व स्त्रीयांची जननक्षमता कार्यक्षम करते.
७ ) अ जीवनसत्व गर्भाच्या स्वाभाविक वाढीसाठी गर्भवतीस सहाय्यभूत होते.

८ ) अ जीवनसत्वाच्या मियमित सेवनाने त्वचेचे आरोग्य चांगले राहते.
९ ) अ जीवनसत्व बुध्दीच्या वाढीसाठी मदत करते.
१० ) एच . आय . व्ही . ग्रस्त मातांच्या बालकांत आजार व मृत्यूचे प्रमाण कमी करण्यास अ जीवनसत्व मदत करते.

जीवनसत्व अ कोठून व कसे मिळते? Sources of Vitamin A in Marathi:-

Source of Vitamin A in Marathi, अ जीवनसत्व आहारातील स्त्रोत –

जीवनसत्व ” अ ” आहारातून उपलब्ध होऊ शकते परंतू त्याचा उपयोग दीर्घकालीन असतो.
बालकांना जीवनसत्व ” अ “ चा अभाव टाळण्यासाठी अल्पकालीन ( तात्काळ ) उपाययोजना करणे आवश्यक असते. त्यासाठी जीवनसत्व ” अ ” चे पूरक डोस देणे आवश्यक असते.

कोणकोणत्या आहारातून अ जीवनसत्व मिळते? Vitamin A Foods in Marathi:-

अ जीवनसत्व युक्त अन्नपदार्थ, Vitamin A Foods in Marathi, जीवनसत्व अ आहारातील स्त्रोत

  • हिरव्या पालेभाज्या – जसे मेथी, अळू, पालक, मुळ्याची पाने, माठ, शेपू , कोथिंबर, कडीपत्ता, शेवग्याच्या शेंगा, फुले इ
  • तूप, ऊस, ब्रोकोली, लोणी, कोबी, बेल, मिरची
  • टोमॅटो, स्पिरुलिना, दूध व दूधाचे पदार्थ.
  • फळे – आंबा, पपई, गाजर, टरबूज, लाल भोपळा इ
  • मांसाहारी पदार्थ – डुकराचे मांस, मासे, कोंबडीचे मांस, अंड्यातील पिवळा भाग,
  • हिरव्या पालेभाज्या विशेषत: आळू , शेवगा घरातील परसबागेत लावून सहजासहजी आपल्या आहारात जीवनसत्व ” अ ” चा समावेश करता येईल.
  • आर्थिक दृष्ट्या ऋतूनुसार व उपलब्धतेनुसार आपल्याला परवडतील अशी फळे व हिरव्या भाज्यांच्या आहारात वापर ” अ ‘ जीवनसत्वाची गरज भागवतील.
Vitamin a foods in Marathi, vitamin a in Marathi, vitamin a information in Marathi, अ जीवनसत्व आहारातील स्त्रोत, अ जीवनसत्व उपयुक्तता, अ जीवनसत्व युक्त आहार

अन्न पदार्थातील अ जीवनसत्व अबाधित कसे ठेवाल? How to Preserve Vitamin A during Cooking?

हिरव्या पालेभाज्या, पिवळ्या फळभाज्यातील व फळातील ” अ ” जीवनसत्व अबाधित ठेवण्यासाठी खाण्यापूर्वी व शिजविण्यापूर्वी खालील प्रमाणे दक्षता येणे आवश्यक असते.
१ ) फळे चिरण्यापूर्वी स्वच्छ पुवून घ्यावीत .
२ ) भाज्या चिरण्यापूर्वी स्वच्छ पाण्याने धुवून घ्याव्यात. भाज्या चिरल्यानंतर धुवू नयेत. भाज्या जास्त बारीक चिरू नयेत.
३ ) भाज्या शिजवताना झाकण ठेवावे.
४ ) शिजवलेल्या भाज्यातील पाणी फेकून देऊ नये.
५ ) स्वयंपाक करण्यापूर्वी हात स्वच्छ धुवावेत.

अ जीवनसत्व कमतरतेची लक्षणे, Vitamin A Deficiency Symptoms in Marathi:-

Vitamin A Deficiency in Marathi – अ जीवनसत्वाच्या कमतरतेची शरिरात खालील लक्षणे निर्माण होतात.

१ ) रातआंधळेपणा Night Blindness in Marathi –

१ ) रातआंधळेपणा म्हणजेच रात्रीचे नीट न दिसणे हा आजार होय, रातआंधळेपणा हे जीवनसत्व – अ च्या कमतरतेचे पहिले लक्षण आहे.

२ ) अंधत्व Blindness in Marathi –

जीवनसत्व ” अ ” च्या अभावामुळे अंधत्व येऊ शकते. सध्या दृष्टीहीन होण्याचे प्रमाण कमी झाले असले तरी जीवनसत्व ” अ ” च्या अभावामुळे आजही बालकांना होणारे आजार किंवा मृत्यूच्या प्रमाणात अपेक्षित घट साध्य करता आलेली नाही.

३ ) जीवनसत्व ” अ “ मुळे बालकांमध्ये होणारे अतिसार ( जुलाब ), न्युमोनिया, रातआंधळेपणा इ रोगांचा प्रतिबंध करता येतो.

४ ) अ जीवनसत्वाच्या सेवनाने गोवरामुळे होणाऱ्या गुंतागुतीची तीव्रता कमी होते व मृत्यू टाळता येतात. यामुळे बालकांच्या मृत्यूत ३० टक्के घट होते.
५ ) जीवनसत्व ” अ ” मुळे शरीरातील फुप्फुस , पचन संस्थेतील अवयव व मेंदूच्या आवरणातील श्लेष्मांत प्रतिकार क्षमता निर्माण होते.

अ जीवनसत्व कमतरतेवर उपचार, Treatment of Vitamin a deficiency in Marathi:-

जीवनसत्व ” अ ” कोठून व कसे मिळते? Vitamin A Information in Marathi –

जीवनसत्व ” अ ” आहारातून उपलब्ध होऊ शकते परंतू त्याचा उपयोग व फायदा हा त्वरीत दिसून न येता तो दीर्घकालीन असतो.

बालकांना व प्रौढाांमधिल जीवनसत्व ” अ ” चा अभाव टाळण्यासाठी अल्पकालीन ( तात्काळ ) उपाययोजना करणे आवश्यक असते. त्यासाठी जीवनसत्व ” अ ” चे पूरक डोस देणे आवश्यक असते.

जीवनसत्व ” अ ” चे डोसेज व वेळापत्रक, Vitamin A Doses in Marathi:-

१ ) जीवनसत्व ” अ ” सोल्युशन १०० मि. ली. च्या तपकिरी रंगाच्या बाटलीमधून उपकेंद्रास, प्राथमिक आरोग्य केंद्रास व मेडिकल दुकाणात पुरविले जाते.
२ ) जीवनसत्व ” अ “ ची क्षमता कायम राहण्यासाठी या बाटल्या सूर्यप्रकाशापासून दूर व सर्वसाधारण थंड ठिकाणी ठेवणे आवश्यक असते.
३ ) बाटलीसोबत होसच्या खुणा असलेला चमचा दिलेला असतो .

  • जीवनसत्व ” अ ” डोस वेळापत्रक ( बालकांसाठी )
  • पहिला डोस ( १लाख आय . यु . ) ९व्या महिन्यात गोवर लसीसोबत
  • दुसरा डोस ( २ लाख आ . यु . ) डी . पी . टी . बुस्टरसोबत
  • तिसरा डोस ( २ लाख आ . यु . ) २४ महिन्यानंतर
  • चौथा डोस ( २ लाख आ . यु . ) ३० महिन्यानंतर
  • पाचवा डोस ( २ लाख आ . यु . ) ३६ महिन्यानंतर

जीवनसत्व ” अ ” पुरक मात्रा वितरण राष्ट्रीय कार्यक्रम आहारातून जीवनसत्व ” अ ” चा पुरवठा होतो. परंतू जीवनसत्व ” अ ” चा अभाव टाळण्यासाठी व बालकांना जीवनसत्व ” अ “ च्या अभावाच्या दुष्परिणामापासून संरक्षण करण्यासाठी शासन जीवनसत्व ” अ “ पुरक मात्रा वितरण उपाय योजना राबवत आहे. या योजने खाली ९ महिने ते ३ वर्षेवयोगटापर्यंत प्रत्येक सहामाहीस जीवनसत्व ” अ “ च्या सोल्युशनचे डोस दिले जातात.

जीवनसत्व ” अ ” चे डोस लसीकरण सत्रात व एरव्हीही सर्व सरकारी रुग्णालये, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, उपकेंद्रे, अंगणवाड्यांतून मोफत दिले जातात.

गोवरच्या उपचारादरम्यान जीवनसत्व अ चे खालील प्रमाणे डोस द्यावे – Measles Vitamin A Doses in Marathi:-

गोवरच्या उपचारादरम्यान जीवनसत्व – अ चे खालील प्रमाणे डोस दयावे –

       वय            निदान झाल्याच्या दिवशी       दुसऱ्या दिवशी
६ महिन्यांहून लहान बाळ    ५०,००० आई. यू.        ५०,००० आई. यू.
६ ते ११ महिन्यांचे बाळ     १,००,००० आई. यू.      १,००,००० आई. यू.  
१२ महिन्यांहून मोठे मूल     २,००,००० आई. यू.     २,००,००० आई. यू.

अ जीवनसत्वा बाबत साधारणतः विचारले जाणारे प्रश्न FAQ About Vitamin A in Marathi:-

प्रश्न १ ) अ जीवनसत्व ही एक लस आहे का ?

अ जीवनसत्व लसीकरण, Vitamin A Vaccination in Marathi –

उत्तर :- नाही, जीवनसत्व -अ ही कोणतीही लस नाही , जीवनसत्व – अ हा एक सुक्ष्मपोशक पदार्थ आहे. हा मुलांची वृदधी आणि विकास करण्यासाठी आवश्यक आहे.
अ जीवनसत्व रोगप्रतिकार शक्ती अबाधित ठेवतो तसेच हे दृष्टीसाठीही लाभदायक आहे.

प्रश्न २ )मुलांमध्ये अ जीवनसत्वाच्या कमतरतेची कोणती लक्षणे दिसून येतात?

Vitamin A Deficiency Symptoms in Marathi –

उत्तर :- रातआंधळेपणा म्हणजेच रात्रीचे नीट न दिसणारा आजार , हे जीवनसत्व – अ च्या कमतरतेचे पहिले लक्षण आहे. रातआंधळेपणाने बाधित झालेल्या मुलांना अंधारात नीट दिसत नाही , मात्र स्वच्छ प्रकाशात ते सामान्यपणे पाहु शकतात. डॉक्टरांमार्फत कोणत्याही आरोग्य केंद्रावर जीवनसत्व – अध्या कमतरतेचे निदान केले जाऊ शकते.

प्रश्न ३ ) अ जीवनसत्वाचे एकूण किती डोस मुलांना दिले जातात ?

Vitamin A Dose in Marathi –

उत्तर :- जीवनसत्व – अ चे एकूण ९ डोस मुलांना दिले जातात . जीवनसत्व – अ चा पहिला डोस वयाचे ९ महिने पूर्ण झाल्यानंतर गोवर लसीच्या पहिल्या डोससोबत दिला जातो.
त्याप्रमाणे, दुसरा डोस गोवर लसीच्या दुसऱ्या डोस सोबत वयाच्या १६-२४ महिन्यापर्यंत दिला जातो. तिसरा ते नववा डोस वयाच्या ५ वर्षापर्यंत दर महिन्यांनी दिला जातो.

जीवनसत्व – अ च्या कोणत्याही २ डोस मध्ये किमान ६ महिन्यांचे अंतर असावे.
जीवनसत्व – अ चा पहिला डोस ( १ वर्षाआतील बालकांस ) १ मिली म्हणजेच १ लाख इंटरनॅशनल युनिट इतका दयावा. चमच्यावरील अर्धी खुण १ लाख इंटरनॅशनल युनिट दर्शिवते. जीवनसत्व – अ चा दुसरा ते नववा डोस २ मि. ली. म्हणजेच २ लाख इंटरनेशनल युनिट इतका दयावा. संपुर्ण चमचा २ लाख इंटरनॅशनल युनिट दर्शविते.

प्रश्न ३ ) जीवनसत्व – अ कसे द्यावे ?

How to Give Vitamin A in Marathi ?

उत्तर :- जीवनसत्व – अ हे गडद रंगाच्या बाटली मध्ये द्रव रुपात उपलब्ध असते.
प्रत्येक बाटली सोबत एक स्वतंत्र चमचा प्रदान केला जातो आणि या चमच्यावरील खूण औषधी मात्रेचे प्रमाण दर्शविते. जीवनसत्व – अ ची बाटली उघडण्यापूर्वी त्याची मुदतबाह्य दिनांक तपासून घ्यावी.

प्रश्न ४ ) जीवनसत्व – अ ला तोंडावाटे दिल्या जाणाया अन्य लसीसोबत दिले जाऊ शकते का ?

Vitamin A with other Vaccines in Marathi –

उत्तर :- हो , जीवनसत्व – अ हे तोंडावाटे दिल्या जाणाऱ्या अन्य लसी जसे, पोलिओ ( ओ. पी. वी. ) किंवा रोटावायरस व्हॅक्सिनसोबत निश्चितच दिले जाऊ शकते.
मात्र ध्यानात ठेवावे की, जीवनसत्व – अ व अन्य लसींना मिसळून / एकत्रित देऊ नये.

प्रश्न ५ )जीवनसत्व – अ चे डोस देताना कोणती काळती घ्यावी ?

Vitamin A Precautions in Marathi –

उत्तर :- जीवनसत्व – अ चे डोस देताता खालील बाबी लक्षात ठेवाव्यात – जीवनसत्व – अ ची बाटली एकदा उघडल्यानंतर ८ आठवडयांपर्यंतच वापरावी.
म्हणूनच, एकदा बाटली उघडल्यानंतर लेबलवरती बाटली उघडल्याची तारीख स्पष्टपणे नमूद करावी, जीवनसत्व – अ च्या बाटलीला सूर्यप्रकाशापासून दूर ठेवावे.
जीवनसत्व – अ चा डोस सोबत पुरविण्यात आलेल्या चमच्यानेच दयाया ( प्रत्येक चमच्यावर योग्य औषधी मात्रेची खूण केलेली आहे ).
जीवनसत्व – अ औषधी मात्रा देण्यापूर्वी बाटली उघडल्याची दिनांक तसेच मुदत्तबाहय दिनांक ( एक्सपायरी डेट ) तपासून घ्यावी.

प्रश्न ६ ) जीवनसत्व – अ च्या कमतरतेची चिन्हे दिसल्यास बालकांचा उपचार कसा करावा ?

Vitamin A deficiency treatment in Marathi –

उत्तर:- जीवनसत्व – अ च्या कमतरतेची लक्षणे आढळल्यास किंवा त्याचे निदान झाल्यावर जीवनसत्व – अ चा २ लाख इन्टरनॅशनल युनिट ( २ मि. ली. ) औषधी डोस दयावा.
तसेच १ ते ४ आठवडयानंतर लाख इन्टरनॅशनल युनिट ( मि. ली. ) चा औषधी डोस दयावा.

प्रश्न ७ ) अ जीवनसत्वाचा अतिरिक्त डोस गोवर बाधित रुग्णांना का दिला जातो?

Vitamin A for Measles in Marathi –

उत्तर:- जीवनसत्व – अ चा अतिरिक्त डोस गोवर आजाराच्या उद्रेकामध्ये गोवरने बाधित रुग्णांना दिला जातो. गोवर आजारामुळे होणाऱ्या मृत्यूदरामध्ये जीवनसत्व – अ चा डोस दिल्यानंतर निश्चितच घट दिसून येते.

गोवर आजाराच्या संसर्गामध्ये, शरीरामध्ये उपलब्ध असलेल्या जीवनसत्वांचा ( जीवनसत्व – अ ) योग्यप्रकारे उपयोग होत नाही. म्हणूनच, जरी पूर्वी नियमित लसीकरण कार्यक्रमांतर्गत किंवा रोग – प्रतिबंधात्मक उपाययोजना म्हणून जीवनसत्व – अ दिले गेले असेल तरीही, गोवरने बाधित झालेल्या सर्व बालकांना जीवनसत्व – अ चा औषधी डोस देण्यात यावा.

Copyright Material Don't Copy © 2020

Recent Posts

राष्ट्रीय जंतनाशक दिन २०२४ प्रश्न उत्तरे Deworming day FAQ in Marathi

सन २०२३ - २०२४ राष्ट्रीय जंतनाशक दिन १३ फेब्रुवारी २०२४ व २० फेब्रुवारी २०२४ (मॉप… Read More

11/01/2024

पोटातील जंत सर्व माहिती Roundworm Tapeworm Worm Meaning in Marathi

जंत ( Worm in Marathi ) होणे ही आपल्या देशातली महत्त्वाची समस्या आहे. ग्रामीण भागात… Read More

05/01/2024

उष्माघात कारणे लक्षणे प्रतिबंध उपचार Heat Stroke Meaning in Marathi

उष्माघात कारणे, उष्माघात लक्षणे, उष्माघात प्रतिबंध, उष्माघात उपचार, उष्माघात घरगुती उपाय, मराठी माहिती, Heat Stroke… Read More

19/03/2023

पांढरे डाग, कोड त्वचारोग लक्षणे, कारणे, निदान, उपचार, घरगुती उपाय, Vitiligo in Marathi

कोड रोग म्हणजे काय ? कोड रोग म्हणजेच vitiligo मध्ये त्वचेचा रंग जातो, ज्यामुळे, त्वचेवर… Read More

19/02/2023

आरोग्यवर्धिनी उपकेंद्र बोरीपार्धी अंतर्गत जागतिक योग दिन साजरा डॉ गणेश केशव भगत

आरोग्यवर्धिनी उपकेंद्र बोरीपार्धी अंतर्गत नाथनगर विद्यालय बोरीपार्धी येथे 21 जून 2022 रोजी जागतिक योग दिन… Read More

22/06/2022

eSanjeevani Teleconsultation in Marathi

eSanjeevani Teleconsultation in Marathi For CHO या लेखामध्ये eSanjeevani Teleconsultation ची सर्व माहिती आपण पाहणार… Read More

23/02/2022